Παρασκευή, 4 Μαρτίου 2016

Πλανήτης Άρης, μια ιστορία 3,5 δις χρόνων

Πώς άλλαξε η μορφολογία του εδάφους όταν εκτοξεύτηκαν δισεκατομμύρια τόνοι λάβας. Πώς θα άλλαζε η γεωγραφία της Γης αν συνέβαινε εδώ κάτι αντίστοιχο. Πλανήτης Άρης, μια ιστορία 3,5 δις χρόνων..

Τι είδους ζωή υπάρχει, αν υπάρχει, στον πλανήτη Άρη δεν έχει ακόμη διακριβωθεί με βεβαιότητα. Αυτό που μπορεί να λεχθεί με ακρίβεια είναι ότι τα ηφαίστεια που υπάρχουν σε ένα σημείο του, άλλαξαν ολοκληρωτικά την επιφάνεια του. Όλα ξεκίνησαν πριν από 3,5 δισεκατομμύρια χρόνια, όταν η επιφάνεια του ‘νεαρού’ ακόμη Άρη πήρε μια κλίση 20 έως 25 μοιρών και ο πλανήτης έγινε στη συνέχεια γεωλογικά και κλιματολογικά αγνώριστος. Συγκεκριμένα μια περιοχή του πλανήτη (έκτασης όσο η μισή Γαλλία) καλύφθηκε από τόνους ηφαιστειακής λάβας με αποτέλεσμα να υπάρξει σημαντική μετατόπιση του εδάφους. Αυτό σημειώνει επιστημονική μελέτη που δόθηκε στη δημοσιότητα την Τετάρτη.

Οι εκρήξεις που σημειώθηκαν, από όπου διέρρευσαν στην επιφάνεια τεράστιες ποσότητες λάβας, σχημάτισαν την εκτεταμένη ηφαιστειακή περιοχή Θαρσίς, στην οποία βρίσκεται το όρος Όλυμπος, το ψηλότερο στο ηλιακό μας σύστημα, με ύψος άνω των 21 χιλιομέτρων. Οι ερευνητές των πανεπιστημίων του Παρισιού-Νότου, της Τουλούζης, Πολ Σαμπατιέ και της Πολυτεχνικής Σχολής του Παρισιού, με επικεφαλής τoν γεωμορφολόγο Σιλβέν Μπουλέ, που έκαναν τη σχετική δημοσίευση στο περιοδικό ‘Nature’, εκτιμούν ότι, υπό την επήρεια των ηφαιστείων, όλο το εξωτερικό στρώμα του ‘κόκκινου’ πλανήτη -ο φλοιός και το άνω τμήμα του μανδύα- υποχρεώθηκαν σε μια γιγαντιαίων διαστάσεων περιστροφή πέριξ του πυρήνα.

Η ηφαιστειακή δραστηριότητα στον Άρη εκτιμάται ότι ξεκίνησε πριν από τουλάχιστον 3,7 δισεκατομμύρια χρόνια και συνεχίσθηκε για αρκετές εκατοντάδες εκατομμύρια χρόνια, σχηματίζοντας έτσι τη Θαρσίδα, ένα πλάτωμα από λάβα με διάμετρο πάνω από 5.000 χιλιόμετρα, πάχος περίπου 12 χιλιομέτρων και συνολική μάζα ένα δισεκατομμύριο δισεκατομμυρίων τόνους. Αυτή η τεράστια μάζα προκάλεσε την περιστροφή της επιφάνειας του πλανήτη. Η συνέπεια, μεταξύ άλλων, ήταν η Θαρσίς -που αρχικά βρισκόταν κοντά στο βόρειο πόλο- να βρεθεί στον ισημερινό του Άρη, όπου και βρίσκεται μέχρι σήμερα, καθώς οι δύο πόλοι του πλανήτη άλλαξαν θέσεις. Επίσης, άλλαξε ο ρους των ποταμών που υπήρχαν τότε στον Άρη, καθώς και οι περιοχές όπου συσσωρεύονταν πάγοι.

Είναι πιθανό ακόμη ότι αυτές οι κατακλυσμικές αλλαγές στο ‘πρόσωπο’ του Άρη έπαιξαν καθοριστικό ρόλο στο να μετατραπεί σταδιακά από ένα ζεστό και υγρό μέρος, σε ένα κρύο και ξερό, χάνοντας επίσης το μεγαλύτερο μέρος από την προστατευτική ατμόσφαιρά του. Το βάρος της λάβας εξηγεί και τις απροσδόκητες περιοχές με ξηρές κοίτες ποταμών και τις υπόγειες δεξαμενές παγωμένου νερού. Όπως σημειώνει ο επικεφαλής ερευνητής, Σιλβέν Μπουλέ: «Αν κάτι αντίστοιχο συνέβαινε στη Γη, το Παρίσι θα είχε μετακινηθεί προς τον Βόρειο Πόλο. Θα βλέπαμε το βόρειο Σέλας στη Γαλλία και τα σταφύλια θα αναπτύσσονταν στο Σουδάν».

Κατά τον Μπουλέ: «Το Θαρσίς είναι τεράστιο σε σχέση με το μέγεθος του Άρη. Είναι καθαρός παραλογισμός. Το βάρος τόσων δισεκατομμυρίων τόνων λάβας δημιούργησε στον Άρη δύο στρώματα που το ένα περιβάλλει το άλλο όπως το δέρμα και η σάρκα ενός ροδάκινου». Ήδη από το 2010, μια θεωρητική μελέτη έδειχνε πως αν το οροπέδιο Θαρσίς απομακρυνόταν από τον Άρη, τότε ο πλανήτης θα περιστρεφόταν γύρω από τον άξονά του. Αυτό που έκανε ο Μπουλέ και οι συνεργάτες του ήταν, με τη βοήθεια των υπολογιστών, να προχωρήσουν σε κάποιες προσομοιώσεις, οι οποίες ενδεχόμενα να δώσουν απαντήσεις σε κάποια από τα χρόνια ερωτήματα των επιστημόνων γύρω από τα μυστήρια του πλανήτη Άρη.

«Οι επιστήμονες δεν μπορούσαν να καταλάβουν γιατί τα ξεραμένα ποτάμια βρίσκονται στη συγκεκριμένη θέση. Η θέση τους φαινόταν ολότελα παράδοξη. Ωστόσο, αν λάβει κανείς υπόψη την μετακίνηση της επιφάνειας, τότε όλα αποκτούν μια λογική εξήγηση», σημειώνει ο Μπουλέ. Το ίδιο ισχύει και για τις υπόγειες δεξαμενές με παγωμένο νερό που λογικά θα έπρεπε να βρίσκονται κοντά στους πόλους. Λογικά, πριν από κάποια δισεκατομμύρια χρόνια, θα έπρεπε να βρίσκονταν εκεί. Βάσει της νέας θεωρίας, η οροσειρά Θαρσίς μετακινήθηκε προς τον ισημερινό έτσι ώστε ο πλανήτης να βρει μια νέα ισορροπία.


Όλα αυτά δεν σημαίνουν ότι τα μυστήρια του πλανήτη Άρη λύθηκαν αυτοστιγμεί. Ο Μπουλέ παραδέχεται ευθαρσώς: «Υπάρχουν ακόμη πάρα πολλά αναπάντητα ερωτήματα. Ας πούμε, αυτή η μετακίνηση ήταν που προκάλεσε τον τερματισμό των μαγνητικών πεδίων; Έπαιξε ρόλο στην εξαφάνιση της ατμόσφαιρας του Άρη ή στην ξηρασία των ποταμών; Αυτά τα ερωτήματα δεν είμαστε σε θέση ακόμη να τα απαντήσουμε».


netnews.eu

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου